دادوستد با اقوام اسكان يافته نيز براى صحرانشينان اهميت داشته . ايشان از اسكان يافتگان لوازم ملبوس و گندم دريافت مىكردند « 1 » . در ماوراء النهر نيز - مانند چين و روسيه - صحرانشينان گله‌هاى خويش را خود به مرز نقاط مسكونى مجاور مىآوردند و منتظر ورود كاروانها به صحرا نمىشدند « 2 » . خوارزميان حداكثر سود را از تجارت با صحرانشينان كسب مىكردند و به گفتهء استخرى « 3 » رفاه و عمران سرزمين ايشان منحصرا مبتنى به مناسبات بازرگانى با تركان بوده . از گرگانج كاروانها بسوى جنوب يعنى خراسان و به مغرب به سرزمين خزران رهسپار مىشدند « 4 » . گرديزى « 5 » از راه ديگرى كه در امتداد درياى آرال [ دريا يا بحيره خوارزم ] ممتد بوده و بعد از طريق دشت به سرزمين پچنگان [ بجناك - بجنه ] منتهى مىشده ، سخن مىگويد . خوارزميان نمايندگان عمدهء طبقهء بازرگان خراسان شدند . در هريك از شهرهاى خراسان عدهء كثيرى خوارزمى ديده مىشد كه كلاههاى بلند بر سر داشتند و اين خود ايشان را در ميان ساكنان محلى مشخص مىساخت « 6 » . در شهر نسا همهء اراضى ملكى را در دست خويش

--> ( 1 ) - دربارهء حمل گندم به سرزمين صحرانشينان رجوع شود به ماقبل ص - 395 396 . بطوريكه من مشاهده كرده‌ام اكنون هم با كمال ميل از سارتها حتى نان بيات را قبول مىكنند و در عوض دوغ مىدهند . ( 2 ) - استخرى ، 303 ؛ ابن حوقل ، 391 . ( 3 ) - استخرى ، 305 . ( 4 ) - همانجا ، 299 . ( 5 ) - رجوع شود به بارتولد ، « گزارش سفر به آسياى ميانه » ، ص 120 - 119 ؛ « متون » ، ص 95 ( عوفى ) . ( 6 ) - استخرى ، 305 - 304 .